ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ (9)

Ο νέος, με πολιτική συνείδηση, κυπριακός κινηματογράφος αρχίζει ν’ αναπτύσσεται στη δεκαετία του ’70. Ένας κινηματογράφος που οφείλει την εμφάνισή του στα πολιτικά γεγονότα που σημαδεύουν στην περίοδο αυτή το νησί: τη σωστή λειτουργία του Συντάγματος, με τις διάφορες εθνικιστικές ομάδες (Ελληνοκυπριακές και Τουρκοκυπριακές) να προσπαθούν να επιβάλουν διαίρεση του νησιού, την επιβολή της χούντας στην Ελλάδα, και την Τουρκία να εισβάλλει στην Κύπρο, καταλαμβάνοντας το 40% των εδαφών, διώχνοντας 200.000 Ελληνοκυπρίους που ζούσαν εκεί και προκαλώντας, με την de facto διαίρεση του νησιού, ένα άλυτο, μέχρι στιγμής, πολιτικό πρόβλημα.

Η ιστορία των ταραγμένων αυτών χρόνων εμπνέει μια σειρά νέους Κυπρίους κινηματογραφιστές, που είτε εργάζονταν στην κυπριακή τηλεόραση είτε επέστρεφαν από σπουδές στο εξωτερικό, να δημιουργήσουν τόσο ντοκιμαντέρ όσο και ταινίες μυθοπλασίας. Η σημαντικότατη προσφορά τους γίνεται αρχικά μέσα από μια σειρά εξαιρετικών ντοκιμαντέρ που καταγράφουν το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή, ανάμεσά τους το «Αργάκι» και «Αγνοείται η τύχη τους» του Ανδρέα Κωνσταντινίδη, «Καρπασίτης» του Άδωνη Χριστοφόρου, και το κορυφαίο ίσως της σειράς «Η Χαρίτα Μάντολες στέκεται δίπλα μου», σκηνοθετημένο από τον σπουδαγμένο στη σχολή της Μόσχας Χρίστο Σιοπαχά. Παράλληλα, ο Μιχάλης Κακογιάννης γυρίζει το μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ, «Αττίλας ’74», οι Θέκλα Κίττου και Λάμπρος Παπαδημητράκης παρουσιάζουν το «Κύπρος, η άλλη πραγματικότητα», ενώ επίσης ξεχωρίζουν τα «Νεκατωμένοι αέρηδες» (1984) του Γιάννη Ιωάννου, «Τριμίθι, μια αναπαράσταση με λέξεις» (1988) του Ανδρέα Πάντζη, και «Το τείχος μας» (1993) του Πανίκου Χρυσάνθου.

Our Wall 1b

Στις μεγάλου μήκους ταινίες μυθοπλασίας, πρώτος ο Ανδρέας Πάντζης με το «Ο βιασμός της Αφροδίτης» (1985), παρουσιάζει την τραγωδία της Κύπρου μέσα από την επιστροφή ενός Κύπριου μετανάστη στο νησί μετά την τουρκική εισβολή, για ν’ αναζητήσει τη γυναίκα και το παιδί του. Στη μετά την εισβολή Κύπρο εκτυλίσσεται και το επόμενο του φιλμ «Η σφαγή του κόκορα» (1996), όπου δυο Κύπριοι, μετά από χρόνια στο εξωτερικό, επαναπατρίζονται στην Κύπρο για να ανοίξουν καμπαρέ.

Αντιστοίχως, με την τραγωδία του νησιού ασχολήθηκε κι ένας αριθμός γυναικών σκηνοθετών όπως η Αλίκη Δανέζη-Knutsen που στο «Δρόμοι και πορτοκάλια» (1996), αφηγείται την περιπέτεια δυο νεαρών κοριτσιών, αδερφών, που ξεκινούν ένα ταξίδι στην Τουρκία, πιστεύοντας ότι εκεί βρίσκεται ο πατέρας τους.

Στην Κύπρο, την περίοδο της Αγγλοκρατίας, εκτυλίσσεται η επόμενη ταινία του Ανδρέα Πάντζη, «Το τάμα» (2001). Ένα επικό road- movie, όπου ένας χωριάτης ξεκινά από την Πάφο με το γαϊδουράκι του, για να εκπληρώσει το τάμα του στο μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα, στην άλλη άκρη του νησιού.

TO TAMA

Ο Χρίστος Σιοπαχάς στο «Η κάθοδος των εννέα» (1984), διασκευή της νουβέλας του Θανάση Βαλτινού, περιγράφει, μέσα από κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, την οδύσσεια μιας ομάδας κυνηγημένων ανταρτών να φτάσουν στη θάλασσα και την ελευθερία. Ενώ στην, γυρισμένη επί Κυπριακού εδάφους, ταινία του «Κόκκινη Πέμπτη» (2003) αφηγείται σκηνές από τη ζωή ενός Ελληνοκυπρίου που κάνει λαθρεμπόριο στα κατεχόμενα.

KATO AP T ASTRA

Το 2006, ο ντοκιμαντερίστας Πανίκος Χρυσάνθου στρέφεται στην μυθοπλασία με το «Ακάμας», για να καταπιαστεί με το θρησκευτικό και φυλετικό ρατσισμό αλλά και την ειρηνική συμβίωση. Ο Μαρίνος Καρτίκκης, στην ταινία του, «Μέλι και κρασί» (2006) ασχολείται με τη σχέση φιλίας που αναπτύσσεται ανάμεσα σε δύο γυναίκες διαφορετικής ηλικίας. Ενώ το «Κάτω από τ’ άστρα» (2001) του Χρήστου Γεωργίου παρακολουθεί ένα ζευγάρι που προσπαθεί να κάνει λαθρεμπόριο με τους Τούρκους στα κατεχόμενα. Στην πιο πρόσφατη ταινία του, «Μικρό έγκλημα» (2009), γυρισμένη σ’ ένα νησί του Αιγαίου, ο Γεωργίου φτιάχνει μια διασκεδαστική, με μπόλικα γκαγκ, κωμωδία, γύρω από έναν αστυνομικό, σε απομακρυσμένο νησί του Αιγαίου, που προσπαθεί να εξιχνιάσει ένα μυστηριώδη θάνατο. Τέλος αξίζει να αναφερθεί το “Guilt” (2009) του Βασίλη Μαζωμένου, ταινία βουτηγμένη σε καφκική ατμόσφαιρα που μνημονεύει την Κυπριακή ιστορία πενήντα χρόνων, μέσα από τους εφιάλτες ενός εμπόρου όπλων.

Νίνος Φένεκ Μικελίδης

Το τείχος μας  (Our wall)
Kύπρος/Cyprus, 2004, εγχ./col.
Σκην./Dir.: Πανίκκος Χρυσάνθου. Σεν./Scr.: Πανίκκος Χρυσάνθου, Niyazi Kizilyurek. Μοντ./Ed.: Niyazi Kizilyurek, Πανίκκος Χρυσάνθου. Παρ./Prod.: Das Kleine Fernsehspiel. Διάρκεια/Dur.: 108΄.

Μια πρωτοποριακή για την εποχή της δουλειά, το πρώτο ίσως κοινό έργο ενός Ελληνοκυπρίου κι ενός Τουρκοκυπρίου πάνω στην ιστορία τους. Το ντοκιμαντέρ είναι μια ειδική συνεργασία του Πανίκου Χρυσάνθου και του Niyazi Kizilyurek, οι οποίοι συναντιούνται στην πράσινη γραμμή της Λευκωσίας αποσκοπώντας να κάνουν ένα ταξίδι στην ιστορία και τους ανθρώπους της Κύπρου, ιδιαίτερα αυτούς που υπέφεραν από τον πόλεμο.

Our Wall 1b

Δρόμοι και πορτοκάλια (Roads and oranges)

Ελλάδα/Greece, 1996, εγχ./col.

Σκην./Dir.: Αλίκη Δανέζη Κνούτσεν. Σεν./Scr.: Αλίκη Δανέζη Κνούτσεν. Μοντ./Ed.: Χρόνης Θεοχάρης. Μουσ.: Τάκης Κανέλλος. Φωτ./Cin.: Cornelius Schultze-Kraft. Ηθ./Cast: Βάνα Ραμπότα, Στέλλα Φυρογένηi, Στάθης Λιβαθινός. Παρ./Prod.: Cinema Advisory Committee of Cyprus. Διάρκεια/ Dur : 100΄

Η ταινία Δρόμοι και Πορτοκάλια έχει ως αντικείμενο της το ευαίσθητο  θέμα των Κυπρίων αγνοουμένων μετά την τουρκική εισβολή το 1974. Δύο αδελφές, η Δάφνη και η Άννα, θεωρώντας πως ο αγνοούμενος πατέρας τους είναι ζωντανός, αποφασίζουν να ξεκινήσουν ένα ριψοκίνδυνο ταξίδι στην Τουρκία προκειμένου να τον εντοπίσουν.

ΔΡΟΜΟΙΚΑΙΠΟΡΤΟΚΑΛΙΑ.01

 

 

Κάτω απ’ τ’ άστρα (Under the stars)
Kύπρος/Cyprus, 2001, εγχ./col.

Σκην./Dir.: Χρήστος Γεωργίου. Σεν./Scr.: Χρήστος Γεωργίου. Φωτ./Cin.: Roman Osin. Μοντ./Ed.: Annabel Ware. Μουσ./Mus.: Γιώργος Χατζηνεοφύτου. Ηθ./Cast: Μυρτώ Αλικάκη , Άκης Σακελλαρίου , Στέλλα Φυρογένη. Παρ./Prod.: Λυχνάρι , Film & Music Entertainment Ltd , Προοπτική Α.Ε.. Διάρκεια/Dur.: 87΄.

Η ζωή του Λουκά ενός μικρού Κύπριου αλλάζει βίαια με την Τουρκική εισβολή. Είκοσι έξι χρόνια αργότερα, ξυλουργός πλέον, παραμένει κολλημένος στις αναμνήσεις του. Η Φοίβη πάλι ζει στο παρόν. Για ‘κείνη τα σύνορα δεν είναι τίποτα άλλο από μια ευκαιρία να κάνει την πλάκα της και να βγάλει χρήματα. Ο Λουκάς με τη βοήθεια αυτής της αλλόκοτης κοπέλας καταφέρνει να περάσει κρυφά την πράσινη γραμμή και να επισκεφθεί τον τόπο όπου γεννήθηκε. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού θα ερωτευθούν και θα δουν υπό διαφορετικό πρίσμα τις ζωές τους.

KATO AP T ASTRA

 

Το νησί που μοιραζόμαστε (Sharing an island)
Kύπρος/Cyprus, 2011, εγχ./col.
Σκην./Dir.: Δανάη Στυλιανού. Φωτ./Cin.: Stephen Nugent. Μοντ./Ed.: Δανάη Στυλιανού, Έφη Μοδέστου. Μουσ./Mus.: Trio Tekke, Γιώργος Καλογήρου, Σάββας Χουβαρδάς. Παρ./Prod.: Δανάη Στυλιανού. Διάρκεια/Dur.: 100΄.

Έξι άνθρωποι, τρεις Ελληνοκύπριοι και τρεις Τουρκοκύπριοι που δεν έχουν συναντηθεί ποτέ στο παρελθόν, θα μοιραστούν ένα σπίτι για πέντε μέρες και μαζί θα ταξιδέψουν στη μοιρασμένη Κύπρο, βόρεια και νότια της διαχωριστικής γραμμής. Υποστηρίζουν διαφορετικές εκδοχές της ιστορίας, μοιράζονται ιστορίες του παρελθόντος και οραματίζονται το μέλλον. Οι 6 τους επιλέχθηκαν μέσα από άτομα που δεν ήταν εξοικειωμένα με δικοινοτικές δραστηριότητες αλλά αποδεικνύουν πως ό,τι τους χωρίζει είναι πολύ κοντά σε ό,τι τους ενώνει, σεβόμενοι την διαφορετική άποψη.

ΤΟΝΗΣΙΠΟΥΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ.01

 

 

Σπιρτόκουτο (Matchbox)
Kύπρος/Cyprus, 2003, μ&α./b&w.


Σκην./Dir.: Γιάννης Οικονομίδης. Σεν./Scr.: Γιάννης Οικονομίδης, Λένια Σπυροπούλου. Φωτ./Cin.: Δημητρης Χωριανοπουλος. Μοντ./Ed.: Σπύρος Κοκκας. Μουσ./Mus.: Βασιλης Μιχαηλιδης. Ηθ./Cast: Ερρίκος Λίτσης, Ελένη Κοκκίδου, Κώστας Ξυκομηνός. Παρ./Prod.: Cassandra Films, Greek Film Center, Kino. Διάρκεια/Dur.: 80΄.

Καυστικό δράμα που παρακολουθεί την πραγματικότητα μιας οικογένειας στους τέσσερις τοίχους του διαμερίσματος της. Το ντεμπούτο του Γιάννη Οικονομίδη πρόκειται για μια ταινία τόσο ρεαλιστική όσο και ενοχλητικά σοκαριστική καθώς ξεγυμνώνει την πλαστική ευημερία που μας οδήγησε σε πολιτικά, κοινωνικά και ηθικά αδιέξοδα. Μια μέρα, εν μέσω καύσωνα, στο σπίτι ενός μικρομεσαίου 50άρη οικογενειάρχη, όλοι ξεσπούν. Εξεγείρονται με αφορμές τους πάθη, ζήλιες και επαγγελματικές διαφωνίες. Η λεκτική βία και η σύγχυση κυριαρχούν, τα πράγματα οδηγούνται στα άκρα αλλά συνειδητοποιούμε με έκπληξη πως αυτό το ίδιο εξωφρενικό σκηνικό επαναλαμβάνεται κατά χρονικά διαστήματα.

ΣΠΙΡΤΟΚΟΥΤΟ.01

 

Η κάθοδος των εννέα (Descent of the nine)
Kύπρος/Cyprus, 1984, εγχ./col.
Σκην./Dir.: Χρήστος Σιοπαχάς. Σεν./Scr.: Θανάσης Βαλτινός. Φωτ./Cin.: Νίκος Καβουκίδης. Μοντ./Ed.: Γιώργος Τριανταφύλλου. Μουσ./Mus.: Μιχάλης Χριστοδουλίδης. Ηθ./Cast: Χρήστος Καλαβρούζος , Αντώνης Αντωνίου , Βασίλης Τσάγκλος. Παρ./Prod.: Κρονακα ΕΠΕ, Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, ΕΡΤ-1. Διάρκεια/Dur.: 110΄.

                       

Καλοκαίρι 1949. Τέλος του εμφυλίου πολέμου στη Ελλάδα. Η τελευταία ομάδα ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού αναγκάζεται να εγκαταλείψει τον Ταΰγετο και να προχωρήσει προς τα παράλια.  Κατά τη διάρκεια αυτής της ανέλπιδης μακράς πορείας, οι αντάρτες θα πέσουν ο ένας μετά τον άλλο από τα πυρά του Εθνικού Στρατού και των οπλισμένων χωρικών, σε ένα φυσικό περιβάλλον αρχέγονα όμορφο κι αδιάφορο για τη μοίρα των κατατρεγμένων.

9

 

 

Αττίλας 74 (Attila 74)
Kύπρος/Cyprus, 1975, εγχ./col.
Σκην./Dir.: Μιχάλης Κακογιάννης. Φωτ./Cin.: Σάκης Μανιάτης. Μοντ./Ed.: Μιχάλης Κακογιάννη, Βίβιεν Σάμμουτ-Σμίθ. Μουσ./Mus.: Μιχάλης Χριστοδουλίδης. Παρ./Prod.: Μιχάλης Κακογιάννης. Διάρκεια/Dur.: 98΄.


Ντοκιμαντέρ γυρισμένο στην Κύπρο από το Μιχάλη Κακογιάννη. Αποτελεί την προσωπική του μαρτυρία για την Κυπριακή τραγωδία. Μια μνημειώδης καταγραφή των γεγονότων που οδήγησαν στην εισβολή του νησιού από τον τουρκικό στρατό αλλά και της κατάστασης στην Κύπρο μετά το πραξικόπημα εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου . Περιλαμβάνει συνεντεύξεις τόσο πολιτικών- με κεντρικό πρόσωπο τον ίδιο τον Αρχιεπίσκοπο- όσο και απλών ανθρώπων.

b 1543 or 11screenshots00012

 

 

Το τάμα
Kύπρος/Cyprus, 2001, εγχ./col.
Σκην./Dir.: Ανδρέας Πάντζης. Σεν./Scr.: Ανδρέας Πάντζης. Φωτ./Cin.: Nikolay Lazarov. Μοντ./Ed.: Φανή Ζιώζια. Μουσ./Mus.: Βάσος Αργυρίδης. Ηθ./Cast:  Νεοκλής Νεοκλέους, Ηλίας Αλέτρας, Γιώργος Χωραφάς. Παρ./Prod.: Stephania Film Productions. Διάρκεια/Dur.: 153΄.

Ο Ευαγόρας κάνει τάμα στον Απόστολο Ανδρέα να αποκτήσει γιο. Κι όταν αυτό εκπληρώνεται πάει με τον γάιδαρό του στην άλλη άκρη του νησιού που βρίσκεται το Μοναστήρι του Απόστολου. Αν και η αναχώρησή του συμπίπτει με την κήρυξη πολέμου του 1940 εκείνος δεν αλλάζει το πρόγραμμά του για να μην φανεί αχάριστος προς τον άγιο. Κατά τη διάρκεια της πορείας του όμως διαπράττει το ένα αμάρτημα μετά το άλλο. Ο Ανδρέας Πάντζης πέντε χρόνια μετά τη Σφαγή του Κόκορα παραδίδει μια ακόμη ταινία η οποία πέραν της απολαυστικής της ιστορίας αποδεικνύεται και συμβολιστικά ισχυρή.

TO TAMA