Είκοσι και πέντε λόγοι για ν’ απολαύσετε το σινεμά

Είκοσι πέντε χρόνια κλείνει φέτος το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, ένα μοναδικό για την Ελλάδα στο είδος του φεστιβάλ που έχει προσφέρει, πιστεύω, πολλά στο κινηματογραφόφιλο κοινό της Αθήνας: εκτός από τις περίπου 2.000 ταινίες του, που κάλυψαν ένα μεγάλο φάσμα του σύγχρονου αλλά και του κλασικού σινεμά, το Πανόραμα έφερε κοντά στο κοινό του, διάσημες προσωπικότητες του χώρου από τον Μικελάντζελο Αντονιόνι, τον Φράνσις Φορντ Κόπολα και τον Βιτόριο Ταβιάνι μέχρι τον Χάρολντ Πίντερ, τον Εμίρ Κουστουρίτσα, τον Φραντσέσκο Ρόζι και τον Κεν Λόουτς, για ν’ αναφέρω μόνο μερικούς. Χωρίς να ξεχνάμε τους δικούς μας, από τον Κώστα Γαβρά, τον Μιχάλη Κακογιάννη και τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, μέχρι τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Παντελή Βούλγαρη, τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, τον Κώστα Βουτσά και τον Νϊκο Κούρκουλο.

Τα γενικότερα κοινωνικά προβλήματα καθώς και η πρόσφατη κρίση δεν κατάφεραν να εμποδίσουν τη μέχρι σήμερα λειτουργία του Πανοράματος. Μπορεί η πρόσφατη κρίση να περιόρισε τον αριθμό των ξένων επισκεπτών μας αλλά δεν επηρέασε καθόλου το πρόγραμμα των ταινιών που είναι και ο κύριος στόχος του φεστιβάλ. Έτσι και φέτος, το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, και όχι μόνο, προσφέρει ταινίες που καλύπτουν αρκετές κινηματογραφίες, με πάμπολλα θέματα και επίκαιρους προβληματισμούς.

Στο διαγωνιστικό τμήμα επανέρχεται ο Ραούλ Ρουίζ με την τελευταία πριν το θάνατό του ταινία (“La noche d’enferente”), με θέματα όπως αυτό της τρίτης ηλικίας, ο Αλεξέι Μπαλαμπάνοφ με το “Me Too” (“Κι εγώ”), γύρω από την αναζήτηση της ευτυχίας, ο Σέρβος Μιροσλάβ Μομτσίλοβιτς με τη μαύρη κωμωδία “Ο θάνατος ενός ανθρώπου στα Βαλκάνια”, η Γαλλίδα Σαντρίν Μπονέρ με την ταινία “J’enrage de son absence”, με θέμα την απώλεια και την προσπάθεια επανένταξης στην κοινωνία, ο Τσέχος Μάρεκ Νατζμπρτ με το ασυνήθιστο “Polski Film”, ο Ισλανδός Χάφσταϊν Γκούναρ Σιγκούροσον με τη βραβευμένη ταινία “Either Way”, που καταπιάνεται με τη μοναξιά αλλά και τον αγώνα επιβίωσης, ο Γάλλος Ερβέ Λαγκούτ με τη βραβευμένη με το Europa Label, “Crawl”, ο Τούρκος Ρέις Τσελίκ με τη σπαραχτική “Νύχτα σιωπής”, η Σκοπιανή Τεόνα Στρούγκα Μιτέφσκα, με την ταινία “Η γυναίκα που σκούπιζε τα δάκρυά της”, γύρω από τα πορτρέτα δυο από διαφορετικές χώρες γυναικών με διάφορα προσωπικά και υπαρξιακά προβλήματα. Έντεκα συνολικά ταινίες, ανάμεσά τους και μία εξαιρετική ελληνική, η “Η 10η μέρα” του Βασίλη Μαζωμένου.

Ο ελληνικός κινηματογράφος εκπροσωπείται με τρεις ακόμη ταινίες εκτός συναγωνισμού, τις “Η χαρά και η θλίψη του σώματος” του Ανδρέα Πάντζη, “11 συναντήσεις με τον πατέρα μου” του Νίκου Κορνήλιου και την κωμωδία “Χαιρετίσματα στην Ευρώπη” του Νίκου Αλευρά. Ενώ οι “Έλληνες της διασποράς” εκπροσωπούνται από τους Ηλία Καζάν, Τζον Κασσαβέτη, Κώστα Γαβρά, Νίκο Παπατάκη, Ροβήρο Μανθούλη και Αδωνι Κύρου, με την προβολή μερικών κλασικών ταινιών τους. Εδώ, πρέπει ν’ αναφέρω και το μικρό, αλλά σημαντικό αφιέρωμα στον Θόδωρο Αγγελόπουλο, που πέρσι είχε διατελέσει και πρόεδρος της κριτικής επιτροπής. Σαν μικρό φόρο τιμής στη μνήμη του αλλά και στη λαμπρή και μοναδική δουλειά του, το Πανόραμα θα προβάλει την ταινία του, “¨Αναπαράσταση”, ενώ, από φέτος το βραβείο που απονέμει κριτική επιτροπή από μέλη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών (FIPRESCI) θα ονομάζεται “βραβείο στη μνήμη του Θόδωρου Αγγελόπουλου”.

Αρκετά και τα διάφορα αφιερώματα, ξεκινώντας με ένα για το σύγχρονο τούρκικο κινηματογράφο, με τον τίτλο “Από τον Γιλμάζ Γκιουνέι ως τον Νούρι Μπίλγκε Τσεϊλάν”, όπου, εκτός από δυο κλασικές ταινίες του Γκιουνέι (“Το κοπάδι” και “Ελπίδα”), ο θεατής θα έχει την ευκαιρία να δει και ταινίες σκηνοθετών όπως οι Σεχίμ Καπλάνογλου, Γεσίμ Ουστάογλου, Σερέν Γιούτσε και βέβαια του Νούρι Μπίλγκε Τσεϊλάν. Για τους φίλους των ταινιών τρόμου υπάρχει φέτος το “Fright Night: From Dusk Till Dawn” με ταινίες από σκηνοθέτες όπως οι Ντάριο Αρτζέντο, Λούτσιο Φούλτσι, Τζορτζ Ρομέρο, Τακάσι Μίικε, Κλάιβ Μπάρκερ, Γουές Κρέιβεν και Στιούαρτ Γκόρντον.

Για τους φίλους του γουέστερν υπάρχει το αφιέρωμα στα “Γουέστερν του Budd Boetticher, ενός παλιότερα άδικα παραγνωρισμένου σημαντικού σκηνοθέτη του είδους που έχει προσφέρει μερικά από τα πιο σημαντικά κλασικά γουέστερν της δεκαετίας του ‘50 και που έχει στη συνέχεια αναγνωριστεί τόσο από τη διεθνή κριτική (μ’ επικεφαλής τους κριτικούς του γαλλικού “Καγιέ ντι σινεμά”) όσο και από σκηνοθέτες, όπως ο Γκοντάρ, ο Μάρτιν Σκορσέζε και ο Κλιντ Ιστγουντ.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει το αφιέρωμα, στο “Νεοναζισμό στο σινεμά”, θέμα ιδιαίτερα επίκαιρο για μας, με μια σειρά ταινίες που καταπιάνονται με την εμφάνιση μιας άκρα επικίνδυνης ιδεολογίας που μπορεί να οδηγήσει σε φασιστικά έκτροπα και την κατάργηση της δημοκρατίας.

Στα φετινά αφιερώματα και ένα στο “Σύγχρονο Κυπριακό Κινηματογράφο” με ταινίες από γνωστούς Κυπρίους σκηνοθέτες: Ανδρέα Πάντζη, Χρήστο Σιοπαχά, Γιάννη Οικονομίδη, Αλίκη Δανέζη-Κνούτσεν, Χρήστο Γεωργίου, Πανίκκο Χρυσάνθου, Δανάη Στυλιανού και βέβαια τον Μιχάλη Κακογιάννη.

Τέλος, αναφέρω και τις δυο ταινίες της έναρξης και της λήξης του φεστιβάλ: Η πρόσφατη βερσιόν της “Αννα Καρένινα” του Τολστόι από τον Τζο Ράιτ (“Εξιλέωση”) για την έναρξη και το αστυνομικο-ερωτικό θρίλερ “The Paperboy” του Λι Ντάνιελς, για τη λήξη στις 26 του Νοέμβρη που θα γίνει στον κινηματογράφο Όπερα Odeon.

Όλες ταινίες που προσφέρουν απόλαυση, χαρά, γέλιο, συγκίνηση αλλά και που, παράλληλα, προβληματίζουν και βάζουν σε σκέψη. Ταινίες για τη ζωή μας, για την κοινωνία μας, για το παρελθόν, το παρόν και το (ανήσυχο) μέλλον μας. Η επιλογή είναι δική σας.




Νίνος Φένεκ Μικελίδης
Διευθυντής του Πανοράματος